حافظه، رحمت و مسئولیت اخلاقی

این هفته صرفاً یک توالی از تاریخ‌ها نیست؛ مجموعه‌ای از یادآوری‌هاست. این روزها تاریخ پیامبران، میراث امامان، شهادت علما و دعوتی عمومی برای مراقبت از جهانی را که در آن زندگی می‌کنیم در کنار هم قرار می‌دهد.

۱۴ خرداد / ۳ ژوئن ۲۰۲۶: رحلت امام خمینی (ره)

امام سید روح‌الله الموسوی الخمینی (ره)، یکی از تأثیرگذارترین عالمان و رهبران مسلمان در دوران معاصر، در ۱۴ خرداد ۱۳۶۸ (۳ ژوئن ۱۹۸۹) رحلت کردند. ایشان با دانش دینی، بینش معنوی و رهبری استوار خود، نقشی تعیین‌کننده در «بیداری اسلامی» قرن بیستم داشتند و میلیون‌ها مسلمان را به پیوند دوباره ایمان با مسئولیت اجتماعی، عدالت و مقابله با ظلم فراخواندند.

امام خمینی عمر خود را وقف ترویج این اصول قرآنی کرد و یادآور شد که ایمان تنها در عبادت فردی خلاصه نمی‌شود، بلکه باید در تلاش برای عدالت و دفاع از مظلومان نیز تجلّی یابد.

پیام امروز: مؤمن باید دینداری معنوی را با شجاعت اخلاقی همراه کند و در هر عرصه زندگی، عدالت، کرامت و خدمت به انسانیت را پاس بدارد.

۱۸ ذی‌الحجه: پایان طوفان نوح (ع)

قرآن با ایجاز شگفت‌انگیزی پایان طوفان نوح را توصیف می‌کند: آب فرو نشست، فرمان الهی تحقّق یافت، و کشتی بر کوه جودی قرار گرفت. این تصویر قرآنیِ نجات پس از پایداری است:

وَقِيلَ يَا أَرْضُ ابْلَعِي مَاءَكِ وَيَا سَمَاءُ أَقْلِعِي وَغِيضَ الْمَاءُ وَقُضِيَ الْأَمْرُ وَاسْتَوَتْ عَلَى الْجُودِيِّ وَقِيلَ بُعْدًا لِلْقَوْمِ الظَّالِمِينَ (هود، ۴۴)

«و گفته شد: ای زمین، آبت را فرو بر؛ و ای آسمان، بازایست. و آب فرو نشست و فرمان انجام شد، و کشتی بر کوه جودی قرار گرفت. و گفته شد: دور باد قوم ستمکار.»

در زمانه ما، این آیه یادآور صبر اخلاقی، مسئولیت جمعی و این حقیقت است که فساد پایدار نمی‌ماند. اسلام می‌آموزد که نجات از آنِ کسانی است که هنگام طغیان شرایط، بر ایمان خود پایدار می‌مانند.

پیام امروز: هنگامی که جهان، بهم ریخته و آشفته می‌شود، بر ایمان و وظیفه خود استوار بمانید.

۱۸ ذی‌الحجه: سرد شدن آتش نمرود برای ابراهیم (ع)

قرآن روایت می‌کند که ابراهیم (ع) در آتش افکنده شد، امّا خداوند آن را برای او «سرد و سالم» قرار داد. این معجزه تنها نجات نیست، بلکه نشانه حمایت الهی از کسی است که بر حقیقت می‌ایستد:

قُلْنَا يَا نَارُ كُونِي بَرْدًا وَسَلَامًا عَلَى إِبْرَاهِيمَ (انبیاء، ۶۹)

«گفتیم: ای آتش، برای ابراهیم سرد و سلامت باش.»

پیام امروز: ایمان باید حتی زمانی که زندگی بر اساس اصول، پرهزینه می‌شود، استوار بماند.

۱۸ ذی‌الحجه: عید غدیر

در نگاه تاریخی شیعه، واقعه غدیر خم در ۱۸ ذی‌الحجه سال دهم هجری، پس از حج وداع پیامبر اکرم (ص)، رخ داد. این روز به عنوان روز اعلان، پیمان و استمرار هدایت الهی شناخته می‌شود. قرآن می‌فرماید:

الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَرَضِيتُ لَكُمُ الْإِسْلَامَ دِينًا (مائده، ۳)

«امروز دین شما را برایتان کامل کردم، نعمتم را بر شما تمام نمودم و اسلام را برای شما به عنوان دین پسندیدم.»

پیام امروز: رهبری راستین، یک وظیفه دینی است نه یک امتیاز سیاسی.

۲۰ ذی‌الحجه: ولادت امام موسی کاظم (ع)

امام موسی کاظم (ع)، هفتمین امام در مکتب شیعه دوازده‌امامی است. ایشان به صبر، بردباری، عبادت و ویژگی برجسته لقبشان – کاظم (فروبرنده خشم) – شناخته می‌شوند.

قرآن ویژگی اهل احسان را چنین توصیف می‌کند که با سیره اخلاقی ایشان هم‌خوان است:

الَّذِينَ يُنْفِقُونَ فِي السَّرَّاءِ وَالضَّرَّاءِ وَالْكَاظِمِينَ الْغَيْظَ وَالْعَافِينَ عَنِ النَّاسِ وَاللَّهُ يُحِبُّ الْمُحْسِنِينَ (آل‌عمران، ۱۳۴)

«کسانی که در آسانی و سختی انفاق می‌کنند، خشم خود را فرو می‌برند و از مردم درمی‌گذرند؛ و خداوند نیکوکاران را دوست دارد.»

پیام امروز: کنترل خشم ضعف نیست؛ عبادتی عملی است.

۲۲ ذی‌الحجه: شهادت میثم تمّار

میثم تمّار از یاران برجسته و وفادار امام علی (ع) بود که در دوران حکومت اموی به شهادت رسید. یاد او در سنّت اسلامی، یادآور کسانی است که حقیقت را بر امنیت ترجیح دادند.

پیام امروز: حتی زمانی که حقیقت محبوب نیست، از آن دفاع کن.

۲۲ ذی‌الحجه: رحلت خواجه عبدالله انصاری

خواجه عبدالله انصاری از عارفان و نویسندگان برجسته فارسی‌زبان بود که به نثرهای عرفانی و تأملات معنوی شناخته می‌شود. او در هرات در ذی‌الحجه سال ۴۸۱ هجری قمری درگذشت.

پیام امروز: قلب مؤمن با تفکّر، دعا و اخلاص ساخته می‌شود.

۲۲ ذی‌الحجه: رحلت شیخ عباس قمی

شیخ عباس قمی از محدّثان برجسته شیعه و گردآورنده کتاب «مفاتیح‌الجنان» است؛ مجموعه‌ای که یکی از پرکاربردترین کتاب‌های دعا و زیارت در زندگی شیعیان محسوب می‌شود. آثار او عبادت را برای عموم مردم ساده‌تر و در دسترس‌تر کرد.

پیام امروز: دانش دینی را به شکلی حفظ کنید که مردم بتوانند آن را در زندگی روزمرّه به کار بگیرند.

۵ ژوئن ۲۰۲۶: روز جهانی محیط زیست

روز جهانی محیط زیست یک مناسبت سازمان ملل متحد است که هر سال در ۵ ژوئن از سال ۱۹۷۳ توسط برنامه محیط زیست سازمان ملل (UNEP)  برگزار می‌شود. در زمانی که نگرانی‌های اقلیمی، آلودگی و تخریب محیط زیست رو به افزایش است، اسلام مراقبت از طبیعت را بخشی از عبادت و مسئولیت دینی می‌داند، نه امری اختیاری.

پیام امروز: مراقبت از زمین، مسئولیتی دینی و بخشی از ایمان است.