از شجاعت حضرت زینب (س) تا دعوت قرآن به عدالت

مقدمه

مناسبتهای هر هفته فرصتی فراهم می‌آورد تا درس‌های گذشته را با مسئولیت‌های امروز خود پیوند دهیم. از شجاعت حضرت زینب (سلام‌الله‌علیها) و فداکاری یاران اسلام در نبرد مؤته گرفته تا دانش‌اندوزی، حفظ کرامت افراد دارای معلولیت، و ریشه‌کن‌کردن فقر، مناسبت‌های این هفته ما را به تأمل درباره معنای زندگی مؤمنانه و خدمت به بشریت فرامی‌خوانند. برای مسلمانان، بزرگداشت گذشته زمانی معنا و ارزش واقعی می‌یابد که الهام‌بخش عدالت، شفقت، خرد و اقدام عملی باشد.

۱۴ اکتبر: روز جهانی استاندارد

روز جهانی استاندارد نخستین بار در سال ۱۹۷۰ برگزار شد. این روز از تلاش‌های متخصّصان و سازمان‌هایی قدردانی می‌کند که استانداردهایی را برای ایمنی، قابلیت اطمینان، سازگاری و کیفیت محصولات، خدمات و سامانه‌ها تدوین می‌کنند. این استانداردها از تجارت بین‌المللی، ایمنی عمومی و همکاری‌های فناورانه پشتیبانی می‌کنند.

اسلام بر صداقت، کیفیت و تعالی در کار، دقّت و وفای به تعهدات تأکید فراوان دارد؛ اصولی که زیربنای تدوین مسئولانه استانداردها و عملکرد حرفه‌ای شایسته را تشکیل می‌دهند.

پیام امروز: در تمام فعالیت‌های حرفه‌ای، صداقت، دقّت، شفافیت و پاسخ‌گویی را سرلوحه کار خود قرار دهیم و به یاد داشته باشیم که کیفیت و قابلیت اطمینان، علاوه بر الزامات فنی، مسئولیت‌هایی اخلاقی نیز هستند.

۱۵ اکتبر: روز جهانی عصای سفید و ایمنی نابینایان

عصای سفید به نمادی شناخته‌شده از جابه‌جایی مستقل و ابزاری کاربردی تبدیل شده است که به افراد نابینا و کم‌بینا کمک می‌کند مسیر خود را در محیط پیرامون پیدا کنند. روز جهانی عصای سفید با هدف افزایش آگاهی عمومی، ایمن‌تر ساختن خیابان‌ها و فراهم‌کردن زمینه مشارکت برابر افراد دارای اختلال بینایی در جامعه برگزار می‌شود.

قرآن کریم به مؤمنان یادآوری می‌کند که کرامت انسانی، همگانی و فراگیر است و هیچ ارتباطی با نقصهای جسمانی انسانها ندارد:

وَلَقَدْ كَرَّمْنَا بَنِي آدَمَ

«و به‌راستی فرزندان آدم را گرامی داشتیم.» (قرآن کریم، سوره اسراء، آیه ۷۰)

پیام امروز: مساجد، مدارس و فضاهای اجتماعی را به‌گونه‌ای طراحی کنیم که برای همگان قابل دسترس باشند و ترحّم و طردشدن را با احترام، فرصت‌های برابر و مشارکت واقعی جایگزین سازیم.

۵ جمادی‌الاول: سالروز ولادت حضرت زینب (س) و روز پرستار و بهورز

حضرت زینب بنت علی (سلام‌الله‌علیها)، نوه پیامبر گرامی اسلام حضرت محمد (صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم)، در پنجم جمادی‌الاول سال پنجم هجری قمری، برابر با حدود سال ۶۲۶ میلادی، در مدینه دیده به جهان گشود. ایشان دختر امام علی (ع) و حضرت فاطمه زهرا (س) بودند و به‌ویژه پس از واقعه جان‌سوز کربلا در سال ۶۸۰ میلادی، به سبب فصاحت و بلاغت، شجاعت، دانش و استواری خویش شهرت یافتند.

سالروز ولادت ایشان به‌عنوان روز پرستار و بهورز گرامی داشته می‌شود؛ روزی برای ارج نهادن به الگوی مهربانی و مراقبت ایشان از مجروحان و رنج‌دیدگان. زندگی حضرت زینب (س) به نمادی از قدرت اخلاقی کسانی تبدیل شده است که در برابر دشواری‌ها از کرامت انسانی پاسداری می‌کنند.

پیام امروز: بعنوان پیروان عملی حضرت زینب (س) در صدد کمترکردن رنج و درد کسانی باشیم که در اثر ظلم و بیداد زمانه، آسیب دیده اند.

۵ جمادی‌الاول: نبرد مؤته

نبرد مؤته که در زمان حیات پیامبر اکرم حضرت محمد (صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم) میان مسلمانان و مشرکان رخ داد، جلوه‌ای از فداکاری و ایمان مسلمانان نخستین و نیز پایبندی آنان به اصول اخلاقی در جنگ بود. از جمله سفارش‌های پیامبر به سپاه اسلام چنین بود:

به کسانی که در صومعه‌ها زندگی می‌کنند، آسیب نرسانید. به زنان، کودکان وسالمندان آسیب نرسانید. هیچ درختی را قطع نکنید و هیچ خانه‌ای را ویران نسازید.

در روزگاری که درگیری‌ها همچنان جوامع را ویران می‌کنند، واقعه مؤته ما را به تأمل درباره رهبری مسئولانه، هزینه انسانی جنگ و اهمیت خویشتن‌داری اخلاقی فرامی‌خواند. قرآن کریم فرمان می‌دهد:

وَلَا تَعْتَدُوا إِنَّ اللَّهَ لَا يُحِبُّ الْمُعْتَدِينَ

«از حد تجاوز نکنید؛ زیرا خداوند تجاوزکاران را دوست ندارد.» (قرآن کریم، سوره بقره، آیه ۱۹۰)

پیام امروز: صدای مظلومانی باشیم که در جنگهای ناعادلانه زمانه ما، قربانی ظالمان شده اند.

۱۷ اکتبر ۲۰۲۶: روز جهانی ریشه‌کنی فقر

این روز توجه همگان را به ابعاد گوناگون فقر جلب می‌کند؛ از جمله مسکن نامناسب، دسترسی محدود به آموزش و خدمات بهداشتی و درمانی، اشتغال ناپایدار و طردشدن از جامعه.

اسلام بر عدالت اقتصادی، حمایت از افراد آسیب‌پذیر و انجام مسئولیت‌های اجتماعی از طریق زکات، صدقه و نهادهای عمومی مسئول تأکید می‌کند. در نگاه اسلام، ثروت نباید صرفاً در میان ثروتمندان یک جامعه در گردش باشد. ازاین‌رو، سازوکارهایی برای توزیع عادلانه‌تر ثروت و جلوگیری از تمرکز آن در دست گروهی محدود و برخوردار در نظر گرفته شده است. قرآن کریم می‌فرماید:

كَيْ لَا يَكُونَ دُولَةً بَيْنَ الْأَغْنِيَاءِ مِنْكُمْ

«تا ثروت تنها در میان ثروتمندان شما دست‌به‌دست نشود.» (قرآن کریم، سوره حشر، آیه ۷)

پیام امروز: فراتر از کمک‌های خیریه مقطعی گام برداریم و از فرصت‌های عادلانه، نظام‌های مؤثر حمایت اجتماعی، اشتغال شرافتمندانه و سیاست‌هایی پشتیبانی کنیم که به افراد امکان می‌دهند به شکلی پایدار از فقر رهایی یابند.

۹ جمادی‌الاول: سالروز ولادت ملاصدرا

ملاصدرا، فیلسوف برجسته ایرانی و مسلمان، در حدود سال‌های ۱۵۷۱ تا ۱۵۷۲ میلادی، در دوره صفویه، در شیراز چشم به جهان گشود. او به مطالعه فلسفه اسلامی، کلام و تفسیر قرآن پرداخت و از محضر دانشمندان برجسته‌ای همچون میرداماد و شیخ بهایی بهره برد.

مهم‌ترین اثر او، اسفار اربعه، تلفیقی فلسفی و بدیع ارائه می‌دهد که از چندین سنّت فکری، از جمله فلسفه مشائی، مکتب اشراق و اندیشه عرفانی اسلامی، تأثیر پذیرفته است. نظریه فلسفی او درباره اصالت وجود، در شکل‌گیری اندیشه اسلامی در دوره‌های بعد تأثیر چشمگیری داشته است.

پیام امروز: تفکّر نقّادانه را پرورش دهیم، شناخت دینی و علمی خود را گسترش دهیم و اطمینان حاصل کنیم که دانش در خدمت خرد، فروتنی و خیر همگانی قرار می‌گیرد.