وقتی تقویم به مدرسه زندگی تبدیل می‌شود

مقدمه

تقویم چیزی بیش از مجموعه‌ای از تاریخ‌هاست. برای یک مؤمن، تقویم می‌تواند به مدرسه‌ای برای یادآوری، وجدان و عمل تبدیل شود؛ مدرسه‌ای که درس‌های گذشته را به پرسش‌های اخلاقی امروز پیوند می‌دهد. این هفته، مناسبتهایی در زمینه ادبیات فارسی، دانش اسلامی، مقاومت در برابر بی‌عدالتی، خدمت فکری و مسئله روزافزون سلامت روان را در کنار یکدیگر قرار می‌دهد.

۲۶ ربیع‌الثانی: سالروز درگذشت آقا نجفی قوچانی

آقا نجفی قوچانی (۱۸۷۸–۱۹۴۴) از عالمان و فقیهان برجسته شیعه بود که در قوچان، مشهد، اصفهان و نجف تحصیل کرد و در نجف نزد عالمان بزرگی، از جمله آخوند محمدکاظم خراسانی، به فراگیری دانش پرداخت. او بعدها به قوچان بازگشت و سال‌های بسیاری را به تدریس، هدایت جامعه و اداره حوزه علمیّه آنجا گذراند.

او به‌ویژه به سبب کتاب سیاحت شرق – روزنوشت زندگی خود – و کتاب سیاحت غرب – اثری درباره عالم برزخ و سیر انسان پس از مرگ – شناخته می‌شود. زندگی او آمیزه‌ای از دانش، تأملات معنوی و ارتباط نزدیک با مردم عادی بود.

پیام امروز: دانشی را جست‌وجو کنید که شیوه زندگی شما را تغییر دهد، نه صرفاً دانشی که بر میزان دانسته‌هایتان بیفزاید.

۲۶ ربیع‌الثانی: سالروز درگذشت سید مجتبی موسوی لاری

سید مجتبی موسوی لاری (۱۹۲۵–۲۰۱۳) از عالمان شیعه اهل لار بود که تحصیلات دینی خود را در قم ادامه داد و به دلیل ارائه آموزه‌های اسلامی برای مخاطبان معاصر شناخته شد. آثار او موضوعاتی همچون اخلاق اسلامی، الهیّات، معاد، نبوّت و امامت را دربرمی‌گرفت.

فعالیت او تنها به تألیف محدود نبود؛ او سازمانی خیریه تأسیس کرد که از افراد محروم حمایت می‌کرد و در میان جوانان فعالیت داشت. همچنین در ایجاد مساجد، مدارس و درمانگاه‌ها در مناطق روستایی مشارکت کرد. کتاب تمدّن غرب از دیدگاه مسلمانان او نیز به چندین زبان ترجمه و منتشر شد.

پیام امروز: دانش اسلامی را، به‌ویژه برای نسل جوان، قابل‌فهم، مرتبط با نیازهای روز و سودمند سازیم.

۱۰ اکتبر: روز جهانی سلامت روان

روز جهانی سلامت روان هر سال در ۱۰ اکتبر برگزار می‌شود تا آگاهی درباره مسائل مرتبط با سلامت روان افزایش یابد و حمایت از سلامت و بهزیستی روانی در سراسر جهان تقویت شود.

اسلام، ایمان به خداوند را یکی از بهترین و موثرترین منابع سلامت روان و آرامش درونی انسان می داند. قرآن کریم می‌فرماید:

الَّذِينَ آمَنُوا وَتَطْمَئِنُّ قُلُوبُهُم بِذِكْرِ اللَّهِ أَلَا بِذِكْرِ اللَّهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوبُ

«همان کسانی که ایمان آورده‌اند و دل‌هایشان با یاد خدا آرام می‌گیرد؛ آگاه باشید که تنها با یاد خدا دل‌ها آرامش می‌یابد.»

پیام امروز: در روزگاری که فاصله گرفتن از باورهای دینی رو به افزایش است، ایمان استوار و زیسته به خدای متعال همچنان یکی از اصیل‌ترین و قابل‌اعتمادترین پایه‌ها و سرچشمه‌های سلامت جسم و روح، آرامش درونی و تاب‌آوری انسان است.

۱۸ مهر: سالروز درگذشت دکتر محمدابراهیم آیتی

دکتر محمدابراهیم آیتی (۱۲۹۳–۱۳۴۳ ش) دانشمند، مورخ، استاد و مترجمی بود که دانش سنّتی اسلامی را با تحصیلات دانشگاهی درهم آمیخت. او دکترای فلسفه اسلامی را از دانشگاه تهران دریافت کرد و در همان دانشگاه به تدریس تاریخ اسلام و موضوعات مرتبط پرداخت.

او آثار و ترجمه‌های فراوانی از خود برجای گذاشت؛ از جمله آثاری درباره زندگی پیامبر اسلام، تاریخ اسلام و اندلس و تاریخ عاشورا. همچنین ترجمه‌های مهمی از زبان‌های عربی و انگلیسی ارائه کرد.

پیام امروز: خود، خانواده و مخاطبانتان را با منابع معتبر اسلامی و دینی آشنا کنید.

۲۸ ربیع‌الثانی: سالروز درگذشت علّامه عبدالحسین امینی

علّامه عبدالحسین امینی (۱۹۰۹–۱۹۷۰) از عالمان و پژوهشگران برجسته شیعه بود که بیش از همه به سبب اثر بزرگ و چندجلدی الغدیر شناخته می‌شود؛ اثری که در آن مجموعه‌ای گسترده از منابع حدیثی، تاریخی و ادبی عربی درباره غدیر خم گردآوری و بررسی شده است. او برای یافتن نسخه‌های خطی و منابع تاریخی، سفرهای گسترده‌ای انجام داد و از جمله به کشورهای عربی و هند سفر کرد.

او همچنین در نجف «مکتبة امیرالمؤمنین العامة» را تأسیس کرد و با گردآوری کتاب‌ها و نسخه‌های خطی، کتابخانه‌ای مهم و ارزشمند برای پژوهش‌های علمی پدید آورد. پس از آنکه به بیماری سختی مبتلا شد، در سال ۱۹۷۰ در تهران درگذشت و در کنار کتابخانه‌ای که خود بنیان نهاده بود به خاک سپرده شد.

پیام امروز: خود و فرزندانتان را با آموزه‌های روشنگر امیرالمؤمنین علی (علیه‌السلام) آشنا کنید و بکوشید در به‌کار بستن این آموزه‌ها از یکدیگر پیشی بگیرید.

۲۰ مهر: روز بزرگداشت حافظ

شمس‌الدین محمد حافظ شیرازی (حدود ۱۳۱۵–۱۳۹۰ میلادی) یکی از بزرگ‌ترین غزل‌سرایان زبان فارسی به شمار می‌رود و دیوان او تأثیری شگرف بر زبان، ادبیات و فرهنگ فارسی گذاشته است.

شعر حافظ به‌ویژه از آن جهت برجسته است که مضامین اخلاقی، فلسفی، عرفانی و حتی سیاسی را در قالب غزل مطرح می‌کند. زبان او همچنین بارها از تعبیرهای قرآنی و اشارات دینی بهره می‌گیرد، هرچند شعر او لایه‌های نمادین گوناگونی دارد که تفسیرهای متنوعی را پدید آورده است.

پیام امروز: بگذارید کلمات پلی باشند به سوی حکمت، زیبایی و بیداری اخلاقی؛ نه صرفاً وسیله‌ای برای سرگرمی.

۱ جمادی‌الاولی: تحریم تنباکو توسط میرزای شیرازی

در سال ۱۸۹۰، ناصرالدین‌شاه امتیاز گسترده تنباکو را به تاجر بریتانیایی، ماژور جرالد تالبوت، واگذار کرد و شرکت رژی کنترل گسترده‌ای بر خرید، فروش و صادرات تنباکوی ایران به دست آورد. با آشکارتر شدن پیامدهای خفّت بار این امتیاز، مخالفت در میان بازرگانان، علما و عموم مردم افزایش یافت.

در اول جمادی‌الاولی ۱۳۰۹ هجری قمری، میرزای شیرازی در واکنش به شرایط پیرامون این امتیاز، حکم مشهور خود مبنی بر تحریم استعمال تنباکو را صادر کرد. این حکم به‌سرعت گسترش یافت و مخالفت گسترده و مستمر مردمی سرانجام در لغو این امتیاز نقش داشت.

پیام امروز: ایمان صرفاً یک باور خصوصی نیست؛ بلکه هنگامی که منافع عمومی در میان باشد، می‌تواند انسان را به اقدام اصول‌مند، آگاهانه و مسئولانه نیز فرا بخواند.