درسِ بردباری در یک خیابان شلوغ

آن روز، طلبه‌ای جوان بودم؛ تازه‌نفس، پرشور، و البته حساس‌تر از آن‌که گمان می‌کردم. در خیابان صفائیه قم قدم می‌زدم که ناگهان خودرویی با سرعتی نگران‌کننده از کنارم گذشت؛ آن‌قدر نزدیک که چند لحظه، طعم تلخ ترس را در درونم حس کردم. بی‌اختیار واکنشی نشان دادم؛ نه از سر خشم، بلکه برای آن‌که راننده کمی با احتیاط‌تر براند.

اما ماجرا به همین‌جا ختم نشد. راننده ترمز کرد، پیاده شد و با چهره‌ای برافروخته، سخنانی گفت که شنیدنش برای من خیلی سنگین بود. لحظه‌ای در درونم غوغا شد. نفس، آماده پاسخ بود؛ پاسخی تند، شاید به‌حق، اما نه به‌مصلحت. نگاه کردم به لباس طلبگی‌ام؛ به مسئولیتی که ناخواسته بر دوش می‌کشد. نفس را مهار کردم، عذرخواهی کردم و بی‌آنکه چیزی بگویم، مسیرم را ادامه دادم.

اما این سکوت، آسان نبود. آن شب، هرچند در ظاهر گذشتم، در درونم آشوبی برپا بود. خواب به چشمم نمی‌آمد. بارها صحنه را مرور می‌کردم و با خود می‌گفتم: «آیا حقم را خوردم؟ آیا سکوت، ضعف بود؟»

چند روز بعد، باز همان خیابان صفائیه. هنوز درگیر افکار آن روز بودم که ناگهان صدای ترمز خودرویی توجهم را جلب کرد. سر بلند کردم؛ همان راننده بود. خودرو را کنار زد، پیاده شد و به‌سمتم آمد. دل‌نگران شدم. با خود گفتم: «این بار دیگر سکوت نمی‌کنم.»

اما صحنه، خلاف انتظارم رقم خورد. مرد جلو آمد، مکثی کرد و با صدایی آرام گفت: «آقا… چند روز پیش رفتار بدی داشتم. عصبانی بودم، اما حق با من نبود. آمده‌ام عذرخواهی کنم».

لحظه‌ای زبانم بند آمد. انگار باری سنگین از روی دلم برداشته شد. آن عذرخواهی، فقط مرهمی بر زخم دل من نبود؛ درسی عمیق‌تر در دل خود داشت. فهمیدم که گاهی یک سکوتِ به‌جا، یک گذشتِ بی‌هیاهو، می‌تواند کاری کند که هیچ پاسخ تندی از عهده‌اش برنمی‌آید.

آن روز، بیش از همیشه به بردباری پیامبر اکرم (صلی‌الله‌علیه‌وآله) اندیشیدم؛ به این‌که ما طلّاب، اگر می‌خواهیم وارثان کلام او باشیم، باید آماده «خونِ جگر خوردن» در مسیر صبر، اخلاق و حلم باشیم. تبلیغ دین، همیشه بر منبر و پشت تریبون نیست؛ گاهی درست در شلوغ‌ترین خیابان شهر، با یک سکوتِ آگاهانه آغاز می‌شود.

برخی از آموزه های این تجربه تبلیغی

1. تبلیغِ خاموش، گاه اثرگذارتر از هزار سخن است: رفتار اخلاقی و صبر عملی، می‌تواند دل‌ها را بیش از هر موعظه‌ای متحوّل کند.
2. لباس و هویت دینی، مسئولیتِ اخلاقی مضاعف می‌آورد: کسی که به نام دین شناخته می‌شود، حتی در تنش‌های روزمرّه، نماینده یک مکتب است.
3. ثمره صبر، همیشه فوری نیست؛ اما عمیق و ماندگار است: گذشتِ امروز، ممکن است روزها بعد به بازگشت وجدانِ یک انسان بینجامد.