میز فتوای هفته – سال سوم هفته 05

Fatwa Panel of the Week - Volume03 Issue05
به روزرسانی ژانویه 29, 2026توسط میز فتوا هفته دسته بندی هابدون ديدگاه on میز فتوای هفته – سال سوم هفته 050 دقیقه خواندنمشاهده : 1

نماز مسافر

مطابق با فتوای مراجع عظام تقلید آیت الله العظمی خامنه ای ، آیت الله العظمی سیستانی و آیت الله العظمی مکارم شیرازی دام عزّهم العالی

فتاوایی که بدون نظر مخالف یا رفرنس خاصی ذکر می شوند، فتاوای مشترک بین سه مرجع بزرگوار می باشند و در موردی که فتوای مرجعی با فتوای دو مرجع دیگر متفاوت باشد در پاورقی همان شماره و به نام وی آورده می شود.

حکم کلی نماز مسافر ( اصل قصر در نمازهای یومیه)

1. در بین نمازهای واجب یومیه، مسافر باید با وجود شرایط قصر، نمازهای چهار رکعتی را دو رکعتی بخواند.

شرایط هشت‌گانهٔ قصر نماز

نماز در سفر با هشت شرط قصر می‌شود، که عبارتند از:

1.     مسافت شرعی

2.     قصد پیمودن مسافت شرعی

3.     استمرار قصد (منصرف نشدن از قصد مسافت شرعی یا تردید نداشتن در آن)

4.     عبور نکردن از وطن یا تصمیم نداشتن بر ماندن ده روز در بین سفر

5.     معصیت نبودن سفر

6.     خانه‌به‌دوش نبودن

7.     شغل نبودن سفر

8.     رسیدن به حدّ ترخّص

تفصیل شرط اول قصر (مسافت شرعی)

مقدار مسافت شرعی

1. مسافتی که موجب قصر نماز می‌شود باید حداقل هشت فرسخ، یعنی معادل ۴۱ کیلومتر باشد؛ بنابراین اگر سفری کمتر از این مسافت باشد، نماز قصر نیست.

آیت الله سیستانی: سفر او کمتر از هشت فرسخ شرعی (44 کیلومتر تقریباً) نباشد.

2. ملاک محاسبه مسافت شرعی، فاصله بین آخر شهر مبدأ و ابتدای شهر مقصد است؛ خواه شهر جزو بلاد کبیره باشد یا نباشد.

آیت الله سیستانی: ابتدای هشت فرسخ را باید از جایی حساب کند که شخص پس از گذشت از آنجا مسافر محسوب می‌شود، و آنجا غالباً آخر شهر است. ولی در بعضی از شهرهای بسیار بزرگ ممکن است آخر محله باشد و انتهای مسافت شرعی برای فرد مسافری که قصد دارد به شهر یا روستایی که وطن او نمی‌باشد سفر نماید، مقصد فرد در آن شهر یا روستا می‌باشد، نه اول آن شهر یا روستا.

آیت ‌الله مکارم شیرازی: ملاک، خروج عرفی از شهر است، نه لزوماً مرز اداری یا تابلو.

اقسام مسافت شرعی

1. مسافت شرعی که موجب قصر نماز است، لازم نیست به‌صورت امتدادی پیموده شود؛ بلکه اگر به‌صورت تلفیقی نیز این مقدار مسافت طی شود، موجب قصر نماز می‌شود.

2.  مسافت امتدادی؛ یعنی فاصله مبدأ تا مقصد (یا بالعکس) حداقل هشت فرسخ باشد و مسافت تلفیقی؛ یعنی فاصله رفت و برگشت هر کدام کمتر از هشت فرسخ باشد، ولی مجموع آن‌ها حداقل هشت فرسخ شود.

شرایط خاص مسافت تلفیقی

در مسافت تلفیقی، مسیر رفت باید حداقل چهار فرسخ (۲۰ کیلومتر و نیم) باشد؛ بنابراین:

  • اگر پنج فرسخ برود و سه فرسخ برگردد، نمازش قصر است.
  • اگر سه فرسخ برود و پنج فرسخ برگردد، نمازش تمام است؛ مگر آن‌که مسیر برگشت به‌تنهایی هشت فرسخ یا بیشتر باشد که در این صورت نماز از ابتدای سفر قصر است.

آیت الله سیستانی: کسی که رفتن و برگشتن او مجموعاً هشت فرسخ است، خواه رفتن یا برگشتنش کمتر از چهار فرسخ باشد یا نباشد، باید نماز را شکسته بخواند، بنابراین اگر رفتن سه فرسخ، و برگشتن پنج فرسخ، یا به‌عکس باشد، باید نماز را شکسته ـ یعنی دو رکعتی ـ بخواند.

تأثیر توقف در مسیر بر مسافت

در سفر تلفیقی شرط نیست که همان روز یا شب برگردد؛ بلکه اگر چند روز بماند و سپس برگردد، تا زمانی که یکی از قواطع سفر (مانند قصد ماندن ده روز) حاصل نشده، نمازش قصر است.

همچنین در مسافت امتدادی نیز اگر قبل از رسیدن به هشت فرسخ (بدون تحقق قواطع سفر) چند روز در مکانی بماند، نمازش قصر است.

آیت الله سیستانی: اگر رفتن و برگشتن هشت فرسخ باشد، اگرچه روزی که می‏رود همان روز یا شب آن برنگردد، باید نماز را شکسته بخواند، ولی بهتر آن است که در این صورت احتیاط کرده تمام نیز بخواند.

به اشتراک بگذارید.

انتخاب سردبیر

اخبار از طریق ایمیل

عضویت در خبرنامه

ثبت ديدگاه